pro-cycling.org

Klasyfikacja generalna 70. Tour de Pologne:

1 Pieter Weening (Ned) 31:58:07
2 Jon Izaguirre Insausti (Spa) 00:13
3 Christophe Riblon (Fra) AG2R 00:16
4 Rafał Majka (Pol) 00:26
5 Sergio Luis Henao Montoya (Col) 00:51
6 Eros Capecchi (Ita)
7 Domenico Pozzovivo (Ita) 01:14
8 Ivan Basso (Ita) 01:38
9 Tanel Kangert (Est) 02:35
10 Chris Anker Sörensen (Den) 02:50

Etap 7. - 3 sierpnia: Wieliczka - Kraków, 37km

1 Bradley Wiggins (GBr) 46:36
2 Fabian Cancellara (Swi) 00:56
3 Taylor Phinney (USA) 01:14
4 Marco Pinotti (Ita) 01:20
5 Kristof Vandewalle (Bel) 01:40
6 Pieter Weening (Ned) 01:44
7 Jon Izaguirre Insausti (Spa) 02:05
8 Dominik Nerz (Ger) BMC 02:13
9 Sergei Chernetckii (Rus) 02:15
10 Rafał Majka (Pol)

„Wzorem Tour de France…”

Pierwsza edycja naszego narodowego touru odbyła się w 1928 roku, czyli dokładnie 25 lat po pierwszej edycji legendarnego Tour de France. 7 września 1928 roku o godzinie 7 rano z warszawskiego toru kolarskiego na Dynasach, na trasę Biegu dookoła Polski wystartowało 71 zawodników (wyścig ukończyło 43 kolarzy). Trasa pierwszego wyścigu liczyła 1491 kilometrów i była podzielona na 8 etapów, z których najdłuższy liczył 226 km (Kraków-Wieluń). Historyczny pierwszy etap wyścigu odbył się na trasie z Warszawy do Lublina, liczącej 157 km. Na wypełnionych po brzegi ulicach Lublina walkę o zwycięstwo stoczyli Eugeniusz Michalak i Feliks Więcek. Sprinterski pojedynek rozstrzygnął na swoją korzyść Michalak i to on został pierwszym liderem 1-szego Biegu dookoła Polski. Kolejne etapy to dominacja Feliksa Więcka, który wygrał kolejnych 6 etapów. Uzyskał przy tym ponad godzinę przewagi nad kolejnymi zawodnikami. Ostatni etap do Warszawy, Więcek ukończył na 10 miejscu (spowodowane to było dwoma defektami na trasie), etap ten wygrał Zygmunt Wisznicki, który samotnie przejechał linię mety na warszawskich Dynasach. Cały wyścig wygrał Feliks Więcek, który nad drugim zawodnikiem w klasyfikacji generalnej uzyskał ponad 70 minut przewagi. Ten nieznany przed wyścigiem, pochodzący z Bydgoszczy czeladnik masarski stał się jednym z najpopularniejszych sportowców w kraju.

Kolejny wyścig odbył się w 1929 roku, jego trasa miała 2250 km i była podzielona na 12 etapów (w całej historii Tour de Pologne, jedynie wyścig w 1953 roku miał więcej etapów i dłuższą trasę). Wyścig ten był popisem Józefa Stefańskiego, który już na pierwszym etapie wyrobił sobie przewagę nad całą resztą peletonu, i powiększał ją na kolejnych etapach i nie oddał prowadzenia, aż do samej mety. W trakcie tego wyścigu kolarze musieli przejechać najdłuższy etap w historii Wyścigu dookoła Polski. 8 etap z Krakowa do Lwowa liczył 325 km, i był to prawdziwy maraton dla zawodników. Jeśli weźmiemy pod uwagę: stan naszych dróg w tamtych czasach, oraz sprzęt, jakiego używali nasi kolarze, dopiero wtedy uzyskamy prawdziwy obraz trudności, jakie musieli pokonać uczestnicy tego „supermaratonu”.

Mimo sukcesu, jaki w latach 1928-29 odniósł Bieg dookoła Polski, kolejną edycję rozegrano dopiero w 1933 roku. Odbywający się w fatalnych warunkach atmosferycznych wyścig wygrał Jerzy Lipiński. Na kolejny wyścig czekaliśmy, aż do 1937 roku. W wyścigu tym pierwszy raz na nasz narodowy tour przyjechały zagraniczne ekipy: Węgry, Rumuni i drużyna Włosko-Francuska. Nasi goście nie odegrali żadnej roli na tym wyścigu, pokonały ich słynne „polskie drogi”. Tą edycję, podobnie jak i kolejną w 1939 roku zdominował „Tygrys szos”, czyli Bolesław Napierała. Zawodnik ten swą przygodę z rowerem zaczynał na emigracji we Francji. To właśnie tam pierwsze lekcje kolarskiego rzemiosła pobierał od swego sąsiada: Nicolasa Frantza (zwycięscy Tour de France 1927 i 1928). Wielką karierę Napierały przerwała II Wojna Światowa, która wybuchła miesiąc po zakończeniu V-ego Wyścigu Dookoła Polski.

Pierwszy powojenny Wyścig dookoła Polski liczył zaledwie 606 km (miał tylko 4 etapy) - był on najkrótszym w historii. Wyścig ten przeszedł do historii jako wyścig defektów, a zwyciężył w nim Stanisław Grzelak. Kolejne dwa lata zapisują się obecności coraz lepszych kolarzy zagranicznych. W 1948 roku Szwed Olle Persson jako pierwszy zawodnik z zagranicy wygrywa etap i zostaje liderem wyścigu. Cały wyścig pada jednak łupem Wacława Wójcika. Rok 1949 to całkowita dominacja naszych gości. Wygrywają 9 z 12 etapów, a w klasyfikacji generalnej zajmują 6 pierwszych miejsc. Najlepszy z Polaków, zwycięzca TdP’48 Wacław Wójcik zajmuje 7 miejsce ze stratą ponad 30 minut do Włocha Francesco Locatellego, który został pierwszym niepolskim zwycięzcą naszego wyścigu.

W latach 1950-51 nastąpiła ostatnia przerwa w rozgrywaniu wyścigu. Wyścigi dookoła Polski z początku lat 50-tych zostaną zapamiętane, dzięki rekordowej pod względem długości edycji z 1953 roku (13 etapów – 2311 km), oraz z pierwszego etapu indywidualnej jazdy na czas (1952). Podetap z Rzeszowa do Przeworska (34 km) wygrał Mieczysław Wilczewski. Kolejne lata to ponowny wzrost zainteresowania kolarstwem, spowodowany coraz większymi sukcesami na trasie wyścigu Warszawa-Berlin-Praga (Wyścig Pokoju). Lata 1954-1956 to dominacja Mariana Więckowskiego, który jako pierwszy wygrywa 3 edycje z rzędu (rekord nie pobity do dziś). Gdy w 1956 roku Stanisław Królak wygrał jako pierwszy Polak Wyścig Pokoju, kolarstwo wróciło na pierwsze strony gazet, a na trasach wyścigów zbierały się tłumy kibiców. W latach 50-tych na trasach TdP rządzili i dzielili kolarze stołecznego CWKS (Centralny Wojskowy Klub Sportowy). Gdy wojskowi dominowali indywidualnie i drużynowo, na trasach zaczęli się pojawiać zawodnicy Ludowych Zespołów Sportowych (LZS), którzy już niedługo mieli zdetronizować ekipę CWKSu. W 1958 roku do Polski na wyścig przyjechali bardzo mocni Belgowie. Rozpoczęli wyścig od mocnego uderzenia, wygrywali „jak chcieli”. Walkę z nimi był w stanie podjąć tylko Bogusław Fornalczyk, reprezentujący… LZS. Mimo, że wygrał tylko jeden etap, wygrał cały wyścig. Był to pierwszy, historyczny triumf kolarstwa wiejskiego. Dzięki Fornalczykowi kolarstwo trafiło pod strzechy. Kolejne edycje, to coraz większa rola kolarzy ze wsi, oraz debiuty zawodników, którzy w niedalekiej przyszłości mają być siłą naszego kolarstwa.

Rok 1962 to pojedynek Jana Kudry z Rogerem Swertsem (znakomitym kolarzem zawodowym przełomu lat 60-tych i 70-tych). Pojedynek ten Kudra rozstrzygnął na swoją korzyść podczas indywidualnej jazdy na czas (w końcu polscy kolarze poprawili się w tej specjalności). Kolejne lata to zwycięstwa Stanisława Gazdy, Rajmunda Zielińskiego, Józefa Bekera i Józefa Gawliczka. Te lata to dominacja kolarzy jeżdżących w zielonych koszulkach, czyli zawodników LZSu. Rok 1965 to doskonały debiut kolarza Górnika Lędziny - Zygmunta Hanusika. W klasyfikacji generalnej zajął 4 miejsce, które zdołał powtórzyć także w 1966 i 1967 roku. W 1968 roku na trasie Tour de Pologne pojawia się Ryszard Szurkowski, w debiucie wygrywa etap i zajmuje 10 miejsce w klasyfikacji generalnej, tracąc prawie 10 minut do Jana Kudry. Rok ’69 to walka pomiędzy kolarzami pierwszej i drugiej reprezentacji Polski. Z tego bratobójczego pojedynku zwycięsko wychodzi reprezentant Polski II Wojciech Matusiak, który koszulkę lidera założył już po pierwszym etapie. Wyścig z roku 1970 zaczął się od mocnego uderzenia Zenona Czechowskiego, który wygrał 3 z pierwszych 6 etapów. Całego wyścigu jednak nie wygrał, ponieważ został wycofany po 8 etapie na skutek przeziębienia. Zwycięzcą klasyfikacji generalnej tego wyścigu został Jan Stachura. W 1971 roku po olbrzymim sukcesie Polaków w Wyścigu Pokoju (W generalce: 1 miejsce Ryszarda Szurkowskiego, i 2-gie Zenona Czechowskiego) na trasie Tour de Pologne dominuje młodzież. Wyścig wygrywa Stanisław Szozda, a odkryciem zostaje znakomity czasowiec Tadeusz Mytnik, który już w następnym roku zajmuje w TdP 2-gie miejsce za Hiszpanem Jose Luisem Viejo. Edycja z roku 1973 to pojedynek Lisa z Szurkowskim. Wyścig wygrywa Lucjan Lis, a Ryszard Szurkowski kilka tygodni później odniesie największy sukces w swojej karierze, zostanie Indywidualnym Mistrzem Świata w Barcelonie. W 1974 roku na szosie dominują Belgowie. Prowadzeni przez Rika Van Looya: A.Delcroix i L. Peeters ogrywają całą polską czołówkę, która zajęta była walką tylko między sobą.

Kolejne lata to zwycięstwa faworytów: Tadeusza Mytnika (1975), Janusza Kowalskiego (1976), Lechosława Michalaka (1977) oraz Jana Brzeźnego (1978). W 1979 roku triumfuje Henryk Charucki, największy pechowiec poprzedniej edycji. Wtedy jadąc w żółtej koszulce, musiał wycofać się na skutek wypadku. Następny wyścig to walka byłych torowców: Sujki, Jankiewicza i Langa. Na trasie wyścigu najlepszy jest Czesław Lang, który po zdobyciu srebrnego medalu na Olimpiadzie w Moskwie, jako pierwszy Polak przejdzie do zawodowego peletonu. Początek lat 80-tych to czas pokoleniowej zmiany na trasach TdP. Kończą swe piękne kariery gwiazdy lat 70-tych. Ich miejsce zajmują m.in. Andrzej Mierzejewski (wygrywa TdP w 1982, 1984 oraz w 1988 roku) i Tadeusz Krawczyk (zwycięzca 1983). W 1984 roku po raz ostatni startuje Ryszard Szurkowski, a w Radomiu wygrywa swój ostatni etap na trasach Wyścigu dookoła Polski. Niedługo po zakończeniu tego wyścigu Szurkowski zostaje trenerem kadry narodowej. Kolejne lata to dominacja podopiecznych Szurkowskiego. W 1987 roku wyścig wygrywa Zbigniew Piątek (nie wygrał ani jednego etapu, lecz wygrał cały wyścig). Przełom lat 80-tych i 90-tych to czas zmian, nie tylko w polityce, ale i w sporcie. Powoli kończy się epoka kolarstwa amatorskiego, a w Polsce zaczynają się pojawiać drużyny zawodowe…

A na trasach Tour de Pologne pojawia się rewelacyjny kolarz z Wałbrzycha – Dariusz Baranowski. Wygrywa 3 razy z rzędu w latach 1991-93, głównie dzięki swej wyśmienitej jeździe na czas. W 1993 roku dyrektorem Tour de Pologne został Czesław Lang, nasz znakomity zawodnik okazuje się równie dobry dyrektorem. Pod jego „rządami” nasz narodowy tour zaczyna piąć się w górę w kolarskim kalendarzu, a do Polski zaczynają przyjeżdżać coraz lepsi zawodnicy… Niestety, konfrontacja naszych zawodników z gośćmi z zagranicy wygląda niezbyt korzystnie. Tacy zawodnicy jak Maurizio Fondriest (dominuje w 1994 roku), czy Andrew Hampsten byli zdecydowanie lepsi od polskiej czołówki. Na szczęście „nasi” nie złożyli broni: Zbigniew Spruch, startując w barwach włoskiej ekipy Lampre wygrał w 1995 roku, a Zenon Jaskuła na zakończenie swej kariery był drugi w 1997 roku (przegrał tylko z Jaermannem). Rok 1998 to kontynuacja serii wygranych zagranicznych kolarzy, tym razem najlepszy jest Serguei Ivanov. Kolejną edycję wygrywa Tomasz Brożyna przed Cezarym Zamaną, a w roku 2000 wyścig rozstrzyga się praktycznie już na pierwszym etapie. Udaną akcją popisują się Piotr Wadecki, Robert Radosz i Piotr Przydział, a przewaga uzyskana podczas tej ucieczki wystarczyła Przydziałowi do wygrania całego wyścigu (Wadecki był 2-gi). Kolejny wyścig to wspaniały pojedynek Ondreja Sosenki z Jensem Voigtem na rundach wokół deszczowego Karpacza. Sosenka wygrywa czasówkę pod Orlinek i tym samym wygrywa cały wyścig (swój sukces powtarza w 2004 roku). W 2002 roku całą polską (i nie tylko…) czołówkę godzi francuski Mistrz Świata Laurent Brochard, natomiast rok 2003 to zwycięstwo bardzo doświadczonego Cezarego Zamany, który był zdecydowanie najlepszy na etapach w Sudetach.

W 2004 roku dociera do nas wspaniała informacja: Tour de Pologne zostaje włączone do elitarnego cyklu Pro Tour. Do Polski będą przyjeżdżać najlepsze drużyny i najlepsi kolarze na świecie. Niestety podczas wyścigów w 2005 i 2006 roku Polacy nie byli w stanie walczyć z resztą świata (poza Markiem Rutkiewiczem, który dwa razy plasował się w pierwszej 10-tce). W tych dwóch wyścigach zwyciężali zawodnicy, którzy byli najmocniejsi na rundach wokół Karpacza: Kim Kirchen (2005) i Stefan Schumacher (2006), Johan Van Summeren (2007). W 2008 roku, swe drugie zwycięstwo na trasie Tour de Pologne wywalczył doświadczony Jens Voigt, natomiast w sezonie 2009 najlepszy okazał się Alessandro Ballan.

W 2010 roku rozegrana została 67. edycja Tour de Pologne. Wyścig ten padł łupem Daniela Martina, natomiast przed rokiem bezkonkurencyjny na polskich szosach okazał się Peter Sagan.

A kto będzie najlepszy w tym roku? –Zobaczymy już niedługo…

Garść statystyki dotyczącej Tour de Pologne:

Najwięcej zwycięstw w klasyfikacji generalnej:
3- Marian Więckowski
3- Andrzej Mierzejewski
3- Dariusz Baranowski

Najwięcej wygranych etapowych:
15- Ryszard Szurkowski
12- Wacław Wrzesiński
10- Zbigniew Spruch

Najwięcej etapów w koszulce lidera:
20- Marian Więckowski
16- Wacław Wójcik
15- Bolesław Napierała
15- Marek Leśniewski
15- Zbigniew Spruch

Zawodnicy, którzy nigdy nie wygrali Tour de Pologne:
- Stanisław Królak
- Ryszard Szurkowski
- Zenon Czechowski
- Zygmunt Hanusik
- Lech Piasecki
- Joachim Halupczok
- Zenon Jaskuła

autor: Dariusz Czerwinski
pro-cycling.org